اثربخشی توانبخشی شناختی رایانه‌ای بر انعطاف‌پذیری و نارسایی‌شناختی در دانش آموزان مبتلا به اختلال ‌یادگیری ‌خاص

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد خلخال

2 استاد گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

3 دکتری جامعه شناسی اقتصادی و توسعه، دبیر دورۀ دوم متوسطه آموزش و پرورش شهرستان خلخال، ایران

چکیده

هدف: هدف پژوهش حاضر اثربخشی توانبخشی‌شناختی رایانه‌ای بر انعطاف­پذیری و نارسایی شناختی در دانش‌آموزان مبتلا به اختلال ‌یادگیری ‌‌خاص بود.
روش‌ها: روش پژوهش حاضر، آزمایشی و طرح آن پیش‌آزمون پس‌آزمون با گروه کنترل است. جامعۀ آماری این تحقیق دانش‌آموزان مقطع ابتدایی دارای اختلال یادگیری خاص پذیرفته شده در مرکز اختلالات یادگیری شهرستان خلخال در سال 1402 به تعداد 120 نفر هستند که از بین آنان 30 نفر مراجعه‌کننده به مراکز درمانی انتخاب شدند. شرکت‌کنندگان با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند از جامعه انتخاب و به­صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (15‌نفر) و کنترل (15‌نفر) جایگزین شدند. تشخیص اختلال یادگیری با توجه به نظر روان­پزشک و مصاحبۀ بالینی توسط روان­شناس انجام شد. پاسخگویان به پرسشنامۀ نارسایی‌شناختی برادبنت و همکاران (1982) و انعطاف­پذیری‌شناختی دنیس و وندروال (2010)  پاسخ دادند. داده­ها با استفاده از آزمون کواریانس تک‌متغیره تجزیه و تحلیل شد.
یافته‌ها: نتایج نشان داد که توان­بخشی شناختی رایانه‌ای در افزایش انعطاف­پذیری شناختی و کاهش نارسایی‌شناختی دانش‌­آموزان مبتلا به اختلال یادگیری خاص اثربخشی دارد. با توجه به نتایج، نقش متغیر توان­بخشی شناختی رایانه‌ای در افزایش انعطاف‌­پذیری شناختی و کاهش نارسایی شناختی دانش­‌آموزان مبتلا به اختلال یادگیری خاص تأیید شد.
نتیجه‌گیری: این یافته می­تواند در پی بردن به آثار مثبت توان­بخشی شناختی در افزایش انعطاف پذیری شناختی و کاهش نارسایی شناختی مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The Effectiveness of Computer-Based Cognitive Rehabilitation on Flexibility and Cognitive Deficits in Students with Specific Learning Disorders

نویسندگان [English]

  • kobra mahmoode 1
  • Akbar Atadokht 2
  • Hassan Shiralizadeh 3
1 Master's student of Islamic Azad University, Khalkhal branch
2 Professor, Department of Psychology, Faculty of Educational Sciences and Psychology, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran
3 PhD in Economic Sociology and Development, Secretary of the second year of secondary education in Khalkhal, Iran
چکیده [English]

Objective: The purpose of this study was to investigate the effectiveness of computerized cognitive rehabilitation on cognitive flexibility and cognitive impairment in students with specific learning disorders.
Methods: This study employed an experimental design with a pre-test/post-test control group structure. The statistical population consisted of 120 primary school students with specific learning disorders who were admitted to the Learning Disorders Center of Khalkhal city in 1402. From this population, 30 students were selected through purposive sampling and randomly assigned to two groups: an experimental group (15 students) and a control group (15 students). The diagnosis of learning disorder was based on the psychiatrist’s opinion and a clinical interview conducted by a psychologist. Participants completed the Cognitive Failures Questionnaire by Broadbent et al. (1982) and the Cognitive Flexibility Questionnaire by Dennis and Vander Wal (2010). The data were analyzed using the univariate analysis of covariance (ANCOVA).
Results: The results showed that computerized cognitive rehabilitation was effective in increasing cognitive flexibility and reducing cognitive impairment in students with specific learning disorders. The findings confirmed the significant effect of computerized cognitive rehabilitation on both increasing cognitive flexibility and reducing cognitive impairment.
Conclusion: These findings suggest that cognitive rehabilitation may have positive effects on improving cognitive flexibility and reducing cognitive impairment in students with specific learning disorders.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Computer cognitive rehabilitation
  • Flexibility
  • Cognitive impairment

مراجع

ابوالقاسمی، عباس و کیامرسی، آذر (1388). بررسی رابطۀ بین فراشناخت و نارسایی­های شناختی در سالمندان. تازه­های علوم شناختی. 11 (1): 15-8. https://icssjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-2-502&slc_lang=fa&sid=1
آبباریکی، اکرم؛ یزدانبخش، کامران و مومنی، خدامراد (1396). اثربخشی توان­بخشی شناختی رایانه­ای بر کاهش نارسایی شناختی در دانش آموزان با اختلال یادگیری. فصلنامه روان­شناسی افراد استثنایی دانشگاه علامه طباطبایی. 7 (26): 157-127. https://jpe.atu.ac.ir/article_7866.html
زارع، حسین؛ چرامی، فاطمه و شریفی، علی اکبر (1399). اثربخشی توان‌بخشی شناختی رایانه‌ای بر حافظه کاری و انعطاف‌پذیری شناختی کودکان دارای اختلال یادگیری. دوفصلنامه راهبردهای شناختی در یادگیری. 8 (15): 18-1. https://asj.basu.ac.ir/article_3481_45bfb17039eb0e60284a9bda0db08abe.pdf?lang=en
زندکریمی، غزال و یزدی، سیده منور (1395). مقایسه سطح حافظه کاری، انعطاف پذیری و حل مسئله دانشجویان در انتخاب راهبردهای مقابله با استرس هیجان مدار«. دوفصلنامه راهبردهای شناختی در یادگیری. 4 (7): 70-57. https://www.sid.ir/paper/255102/fa
سلمانی، علی؛ بشرپور، سجاد و صالحی‌نژاد، محمد علی. (1403). اثربخشی تحریک الکتریکی مستقیم فراجمجمه‌ای بر ولع مصرف و سبک‌های تصمیم‌گیری در افراد مصرف‌کننده مواد. فصلنامه علمی اعتیادپژوهی. ۱۸ (۷۱): ۳۱-۵۴. Doi:10.61186/etiadpajohi.18.71.31
شریفی، پریسا؛ موسوی، سیدعلی محمد و حسنی، جعفر (1397). نقش تشخیصی مدل حساسیت به تقویت، راهبردهای فرایندی نظم جویی هیجان و انعطاف پذیری شناختی در تشخیص افراد دارای اعتیاد به اینترنت. مجله روانشناسی شناختی، 6 (2): 60-51. https://jcp.khu.ac.ir/index.php?slc_lang=fa&sid=1
شهبازی، محمدرضا (1390). توانبخشی شناختی چیست؟. فصلنامه خبر. پژوهشی، آموزشی و اطلاع و رسانی. شماره 23: 9. https://www.magiran.com/paper/1052554/%D8%AA%D9%88%D8
شیخ‌الاسلامی، علی؛ سیداسماعیلی قمی، نسترن؛ سلمانی، علی و شارعی، آیسان. (1404). اثربخشی توانمندسازی روانشناختی بر خودپنداره‌ی تحصیلی دانش‌آموزان با عملکرد تحصیلی پایین. پژوهش در نظام‌های آموزشی، 19(68)، 21-35. Doi:10.22034/jiera.2025.531981.3339
محمدلو، اکرم؛ محمدلو، مریم و درتاج، فریبرز (1401). اثربخشی توانبخشی شناختی رایانه ای بر انعطاف پذیری شناختی و سرعت پردازش اطلاعات دانش آموزان با اختلال یادگیری. پنجمین همایش بین المللی روان شناسی تربیتی: مداخلات روانی-تربیتی. https://civilica.com/doc/1538548/
پیرخائفی، علیرضا و مرادزاده، فریبا (1397). تاثیر آموزش پذیرش و تعهد بر انعطاف پذیری شناختی و شفقت خود کارکنان اداره بهزیستی شهر ورامین. نشریه مدیریت ارتقای سلامت، 7 (3): 51-46. https://www.sid.ir/paper/215670/fa
Afeli, S. A. (2019). Academic accommodation strategies for pharmacy students with learning disabilities: What else can be done?. Currents in Pharmacy Teaching and Learning, 11(8), 751-756.‏ https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31227188/
Barlett C.P, vowels C.l, shanteau J, Crow J, Miller T.(2009). The effect of violent and non violent computer games on cognitive performance: computers and human Behavior. 25: 96-102. https://www.researchgate.net/publication/222536112_The_effect_of_violent_and_non/
Broadbent DE, Cooper PF, FitzGerald P, Parkes KR. The Cognitive Failures Questionnaire (CFQ) and its correlates. Br J Clin Psychol. 1982;21(1):1 –16. https://sanpors.com/product/cognitive-failure-questionnaire-cfq-25/
Dennis, J. P., & VanderWal, J. S. (2010). The cognitive flexibility inventory: Instrument development and estimates of reliability and validity. Cognitive Therapy Research, 34(3), 241- 53. https://link.springer.com/article/10.1007/s10608-009-9276-
Fenwick ME, Kubas HA, Witzke JW, Fitzer KR, Miller DC, Maricle DE, Hale JB. (2016). Neuropsychological profiles of written expression learning disabilities determined by concordance-discordance model criteria. AppliedNeuropsychology:Child, 5(2), 83-96. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25671391/
Fletcher, J. M., & Grigorenko, E. L. (2017). Neuropsychology of learning disabilities: The past and the future. Journal of the International Neuropsychological Society, 23(9-10), 930-940.‏ https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6249682/
Lino F, Chieffo DPR. (2022). Developmental Coordination Disorder and Most Prevalent Comorbidities: A Narrative Review.Children, 9, 1095, From NLM PubMed-notMEDLINE. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35884081/
Salmani, A., Basharpoor, S. & Salehinejad, M. A. (2024). The effectiveness of transcranial direct electrical stimulation (tDCS) on craving and decision-making styles in substance users. Research on Addiction, 18(71), 31-54. [In Persian] Doi:10.61186/etiadpajohi.18.71.31
Scaria l, Bhaskaran D, George B. (2022). Prevalence of Specific Learning Disorders (SLD) Among Children in India: A Systematic Review and Meta-Analysis. Indian Journal of Psychological Medicine, 45(3), 213-219.https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37152385/
Sheykholeslami, A., Seyedesmaili Ghomi, N., Salmani, A. & Sharei, A . (2025). The effectiveness of psychological empowerment on academic self-concept of students with low academic performance. Journal of Research in Educational Systems, 19(68), 21-35. [In Persian] Doi:10.22034/jiera.2025.531981.3339
Tsokanaki, P., Moraitou, D., & Papantoniou, G. (2016). The combined effect of sleep and time of day on emotion decoding from dynamic visual cues in older adults. Neuropsychiatric Disease and Treatment, 2283-2291.‏ https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5012599/
Wallace, J. C., Popp, E., & Mondore S. (2006). Safety climate as a mediator between foundation climates and occupational accidents: A group.level investigation. Journal of Applied Psychology, 91(3), 681.688. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16737363/
Wallace, J., Kass, S., & Stanny, C., (2002). Cognitive failures questionnaire revisited: Correlates and dimensions. Journal of General Psychology, 129(3), 56.238. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12224809/
Wallace, J. C., & Vodanovich, S. J. (2003). Workplace safety performance: conscientiousness, cognitive failure, and their interaction. Journal of occupational health psychology, 8(4), 316. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/14570526/

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار