رابطۀ بین ترس از ارزیابی منفی دیگران و اضطراب ریاضی در دانش‌آموزان متوسطه با میانجیگری خودپندارة ریاضی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد روان شناسی عمومی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.

2 دانشیار گروه روان شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.

3 کارشناس ارشد روان شناسی عمومی، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

چکیده

هدف: اضطراب ریاضی به‌مثابۀ احساس تنش، هراس و یا ترس در پردازش مسائل ریاضی در زندگی روزمرّه و در محیط آموزشگاه می‌تواند پیشرفت و عملکرد ریاضی را تحت تأثیر قرار دهد. هدف پژوهش حاضر تعیین نقش میانجی‌گرانه خودپندارة ریاضی بین اضطراب ریاضی و ترس از ارزیابی منفی دیگران در دانش‌آموزان متوسطۀ دوم است.
روش‌ها: این مطالعه، یک پژوهش توصیفی از نوع همبستگی است و جامعۀ آماری آن شامل تمامی دانش‌آموزان متوسطۀ دوم شهر رشت در نیمسال تحصیلی 1400-1399 بود. که به روش نمونه‌گیری در دسترس 228 دختر و 194 پسر نمونه‌گیری شد. برای انجام پژوهش از پرسشنامۀ اضطراب ریاضی بالگلو و زلهارت (2007)، پرسشنامۀ ترس از ارزیابی منفی لری (1983) و پرسشنامۀ خودپندارۀ ریاضی مارش (1990)، استفاده شد
یافته‌ها: داده‌ها از طریق روش معادلات ساختاری موردبررسی قرار گرفتند و نتایج نشان داد که ترس از ارزیابی منفی دیگران بر اضطراب ریاضی در دانش‌آموزان اثر مثبت معنادار دارد (057/9(t =   اما خودپندارۀ ریاضی بر اضطراب ریاضی در دانش‌آموزان اثر منفی معنادار دارد (739/10- t=)، همچنین ترس از ارزیابی منفی دیگران بر خودپندارۀ ریاضی در دانش‌آموزان اثر منفی معنادار دارد (828/2- t=).
نتیجه‌گیری: از طرفی دیگر، نتایج نشان داد که خودپندارۀ ریاضی بین ترس از ارزیابی منفی دیگران و اضطراب ریاضی نقش میانجیگری دارد. از پژوهش حاضر می‌توان چنین نتیجه گرفت که افزایش خودپنداره ریاضی، می‌تواند اضطراب ریاضی ناشی از اثرات مخرب ترس از ارزیابی منفی را کاهش دهد. بنابراین می‌بایست عوامل ارتقادهندۀ‌‌‌‌‌‌‌‌ خودپندارۀ ریاضی شناسایی شوند و در این خصوص به افراد آموزش‌های لازم ارائه شوند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The relationship between fear of negative evaluation and math anxiety in high school students with the mediating role of math self-concept

نویسندگان [English]

  • Zahra Ghaemi 1
  • Sajjad Rezaei 2
  • Seyed Valiollah mousavi 2
  • Motahare Bornas 3
1 Master of General Psychology, Faculty of Literature and Human Sciences, Gilan University, Rasht, Iran.
2 Associate Professor, Department of Psychology, Faculty of Literature and Human Sciences, Gilan University, Rasht, Iran.
3 Master of General Psychology, Professor of Psychology and Educational Sciences, Alameh Tabatabaei University, Tehran, Iran.
چکیده [English]

Objective: Math anxiety is defined as the tension, unease, or distress that individuals feel when dealing with mathematical tasks in daily life and in educational settings. This condition can negatively impact students' academic performance and overall achievement. This study investigates the role of math self-concept as a mediator in the relationship between math anxiety and fear of negative evaluation among secondary school students.
Methods: In this descriptive correlational study, the statistical population consisted of all secondary school students in Rasht during the 2020-2021 academic year. The instruments used for assessment were the Math Anxiety Rating Scale (Baloglu & Zelhart, 2007), the Fear of Negative Evaluation Scale (Leary, 1983), and the Math Self-Concept Scale (Marsh, 1990).
Results: Through structural equation analysis, it was found that fear of negative evaluation significantly increased students' math anxiety (t=9.057). Conversely, math self-concept significantly decreased students' math anxiety (t=-10.739), and fear of negative evaluation negatively impacted students' math self-concept (t=-2.828).
Conclusion: The results of the study suggest that math self-concept may act as a mediator between fear of negative evaluation and math anxiety. Thus, the findings indicate that fostering a positive math self-concept can help reduce math anxiety stemming from fears of negative evaluation.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Fear of negative evaluation
  • Math anxiety
  • Math self-concept

مراجع

آقاجانی، سیف­اله؛ سلمانی، علی و شارعی، آیسان . (1403). اثربخشی آموزش مبتنی بر تاب‌آوری بر نگرش مسئولیت‌پذیری و خودنظم‌جویی تحصیلی دانش‌آموزان فرزند طلاق. روان‌شناسی مدرسه و آموزشگاه، 13(2)، 16-1. Doi:10.22098/jsp.2024.15256.5878
بدری، ر.، واحدی، ش.، کلیائی، ل. (1394). پیش‌بینی اضطراب ریاضی بر اساس متغیرهای جهت‌گیری هدف پیشرفت دانش‌آموزان و تأکیدهای جهت‌گیری هدف معلمان و والدین. مجلۀ مطالعات روان­شناسی تربیتی، 12(21)، 21-42.   10.22111/jeps.2015.2153 Doi:
تکمینی، س. و زربخش بحری، م. (1395). بررسی رابطۀ مشکلات یادگیری و حالت فراشناختی با اضطراب ریاضی دانش‌آموزان مقطع متوسطۀ اول. فصلنامۀ توانمندسازی کودکان استثنایی،7(18)،78-68.   https://www. eciranj.ir/article_63658.html
جعفری، عیسی؛ باقرزاده، فاطمه؛ سلمانی، علی و پورمحسنی، فرشته. (1403). نقش بهزیستی معنوی و راهبردهای مقابله‌ای با اضطراب بیماری کرونا در افراد نظامی. روان­شناسی نظامی، 15(1): 93-114. Dor:20.1001.1.25885162.1403.15.1.5.7
رباط میلی، س. و کریمی، م. (1397). نقش پیش‌بینی کنندگیِ باورهای فراشناختی، ذهن آگاهی و ترس از ارزیابی منفی در اضطراب اجتماعی نوجوانان. پژوهش‌های روان‌شناسی اجتماعی، 68-51.  https://www.socialpsychology.ir/article_87485.html
رضایی پور، ف.، جباری فر، ت.، برزگر بفرویی، ک. (1398). بررسی مقایسه‌ای ابعاد دلبستگی، ترس از ارزیابی منفی، سازگاری اجتماعی و تحصیلی بر اساس پیشرفت تحصیلی در دانشجویان با آسیب بینایی. فصلنامۀ روان­شناسی افراد استثنایی، 9(35)، 215-232.    Doi:10.22054/jpe.2020.44081.2014
شیخ‌الاسلامی، علی؛ سیداسماعیلی قمی، نسترن؛ سلمانی، علی و شارعی، آیسان. (1404). اثربخشی توانمندسازی روان­شناختی بر خودپندارۀ تحصیلی دانش‌آموزان با عملکرد تحصیلی پایین. پژوهش در نظام‌های آموزشی، 19(68)، 21-35. Doi:10.22034/jiera.2025.531981.3339
شیخ‌الاسلامی، ع.، بشیرگنبدی، س.، سیداسماعیلی قمی، ن. (1398). اثربخشی آموزش مهارت‌های خودآموزی کلامی بر اضطراب اجتماعی (ترس از ارزیابی منفی، اجتناب اجتماعی و اندوه در موقعیت‌های جدید، اجتناب اجتماعی و اندوه عمومی) دانش‌آموزان کمرو. مجلۀ مطالعات روان‌شناسی تربیتی،120-100. Doi: 10.22111/jeps.2020.5253
صالحی­نیا، ع. (1396). رابطۀ بین هوش هیجانی و الگوهای ارتباطی خانواده با اضطراب ریاضی دانش‌آموزان دورۀ دوم متوسطه شهر شیراز. پایان نامۀ کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد واحد مرودشت.
قدم­پور، ع.، حیدریانی، ل.، برزگربفرویی، م.، نصیری هانیس، غ.، محمدی رایگانی، م. (1398). نقش میانجیگر حافظۀ کُنشگر و خودپنداشت ریاضی در رابطۀ اضطراب ریاضی و عملکرد ریاضی دانش‌آموزان. مجلۀ علوم روان‌شناختی، 18(83)، 2203-2211.   https://www. id.ir/paper/93188/fa
قرقانی، ی.، سیف، د. (1397). پیش‌بینی ابعاد اضطراب ریاضی بر مبنای باورهای فراشناختی در میان دانش‌آموزان تیزهوش دبیرستانی. نشریۀ علمی پژوهش‌های آموزش و یادگیری،15(1)،9-1.  Doi: 10.22070/tlr.2020.2516
مشجری صنعتی، م. (1396). بررسی اثربخشی آموزش راهبردهای یادگیری بر خودپندارۀ ریاضی و اضطراب ریاضی دانش‌آموزان دختر نابینا. پایان نامۀ کارشناسی ارشد روان‌شناسی تربیتی، دانشگاه تربیت دبیر رجایی.
واحدی، ش.، پیری، م.، ملک‌زاده، ر. (1397). اثربخشی نقشۀ مفهومی در آموزش مفاهیم ریاضی و خود پندارۀ ریاضی دانش‌آموزان ابتدایی. فصلنامۀ روان­شناسی تربیتی، 14(48)، 19-36. Doi:10.22054/jep.2018.3970.1165
Aghajani, S., Salmani, A. & Sharei, A. (2024). The effectiveness of education based on resilience on the attitude of responsibility and academic self-regulation of students who are children of divorce. Journal of School Psychology, 13(2), 1-16. [In Persian] Doi:10.22098/jsp.2024.15256.5878
Ahmed, W., Minnaert, A., Kuyper, H., & Van der Werf, G. (2012). Reciprocal relationships between math self-concept and math anxiety. Learning and individual differences, 22(3), 385-389. Doi:10.1016/j.lindif.2011.12.004
Andika, W. D. Akbar, M. Yufiarti, S. S. & Sumarni, S. (2019, February). Playing board games with mathematical self-concept to support early numeracy skill of 5-6 years old children. In Journal of Physics: Conference Series.
Arens, A. K. Frenzel, A. C. & Goetz, T. (2020). Self-concept and self-efficacy in math: longitudinal interrelations and reciprocal linkages with achievement. The Journal of Experimental Education, 1-19. Doi:10.1088/1742-6596/1166/1/012019
Badri, R., Vahedi, Sh., Kaliai, L. (2014). Predicting math anxiety based on students' achievement goal orientation variables and teachers' and parents' goal orientation emphases. Journal of Educational Psychology Studies, 12(21), 21-42.(Persian)  Doi: 10.22111/JEPS.2015.2153
Balali, M., sadeghi, J., & Homayouni, A. (2023). The Intermediating Role of Self-Regulation in the Relationship between Math Educational Beliefs and Students’ Math Anxiety. Iranian Journal of Learning and Memory, (),-. Doi:10.22034/iepa.2023.170857
Baloglu, M. & Zelhart, P. F. (2007). Psychometric Properties of the Revised Mathematics Anxiety Rating scale. The Psychological Record, 57, 593–611. Doi:10.1007/BF03395597
Barroso, C. Ganley, C. M. McGraw, A. L. Geer, E. A. Hart, S. A. & Daucourt, M. C. (2020). A meta-analysis of the relation between math anxiety and math achievement. Psychological Bulletin. Doi: 10.1037/bul0000307
Cheema, J. R. & Sheridan, K. (2015). Time spent on homework, mathematics anxiety and mathematics achievement: Evidence from a US sample. Issues in Educational Research, 25(3), 246. https://www.iier.org.au/iier25/cheema.pdf
Chen, V. & Drummond, P. D. (2008). Fear of negative evaluation augments negative affect and somatic symptoms in social-evaluative situations. Cognition and Emotion, 22(1), 21-43. Doi:10.1080/02699930701273815
Devine, A. Hill, F. Carey, E. & Szűcs, D. (2018). Cognitive and emotional math problems largely dissociate: Prevalence of developmental dyscalculia and mathematics anxiety. Journal of Educational Psychology, 110(3), 431. Doi:10.1037/edu0000222
Downing, V. R. Cooper, K.M. Cala, J.M. Gin, L.E. Brownell, S.E. (2020). Fear of Negative Evaluation and Student Anxiety in Community College Active-Learning Science Courses. CBE life science education, 19(2),ar20-ar20. Doi:10.1187/cbe.19-09-0186
Freedman, E. (2003). Do you have math anxiety? A self test. Retrieved August, 10, 2004. 
Geukens, F. Maes, M. Spithoven, A. Pouwels, J. L. Danneel, S. Cillessen, A. H. ... & Goossens, L. (2020). Changes in adolescent loneliness and concomitant changes in fear of negative evaluation and self-esteem. International Journal of Behavioral Development, 0165025420958194. Doi:10.1177/0165025420958194
Ghadampour, A., Heydariani, L., Barzgarbfaroui, M., Nasiri Hanis, G., Mohammadi Raigani, M. (2018). The mediating role of working memory and math self-concept in the relationship between math anxiety and students' math performance. Journal of Psychological Sciences, 18(83), 2203-2211. (Persian) https://www.sid.ir/paper/93188/fa
Gunderson, E. A. Park, D. Maloney, E. A. Beilock, S. L. & Levine, S. C. (2018). Reciprocal relations among motivational frameworks, math anxiety, and math achievement in early elementary school. Journal of Cognition and Development, 19(1), 21-46. Doi:10.1080/15248372.2017.1421538
Hasty, L. M., Malanchini, M., Shakeshaft, N., Schofield, K., Malanchini, M., & Wang, Z. (2021).When anxiety becomes my propeller.British Journal of Educational Psychology, 91(1), 368-390. Doi: 10.1111/bjep.12366
Hlalele, D. (2023). Exploring rural high school learners’ experience of mathematics anxiety in academic settings. South African Journal of Education, 32(3), 255-266. Doi:10.15700/saje.v32n3a623
Ingles, C. J, La Greca, A. M, Marzo, J. C, Garcia-Lopez, L. J & Garcia-Fernandez, J. M, (2010). Social anxiety scale for adolescents: Factorial invariance and latent mean differences across gender and age in Spanish adolescents, Journal of Anxiety Disorders, 24, 847.855. Doi:10.1177/1073191114540749
Jafari, E., Bagherzadeh, F., Salmani, A., & Pourmohseni, F. (2024). The role of spiritual well-being and coping strategies with the anxiety of corona disease in military personnel. Military Psychology, 15(1), 93-114. [In Persian] Dor:20.1001.1.25885162.1403.15.1.5.7
Juklová, K., & Ulrichová, M. (2011). Changes of handicapped and other students self-concept and mutual attitudes as a result of their directed interaction.Procedia-Social and Behavioral Sciences, 29, 1228-1235. Doi:10.1016/j.sbspro.2011.11.357]
Kaskens, J. Sergers, E. Goei, S.L. van Luit,J.E.& Verhoeven,L. (2020). Impact of Children’s math self-concept, math-efficacy,Math anxiety, and teacher competencies on math developemant. Teaching and Teacher Education, 94,103096. Doi:10.1016/j.tate.2020.103096
Klein, M. S. (2004). Perfectionism, fear of negative evaluation, and competitive anxiety in athlets, master of art in psychology. College Of Art and Sciences American University, Washington, DS. Doi:10.1016/j.paid.2006.09.006
Kline, R. (2016). Data preparation and psychometrics review. Principles and practice of structural equation modeling (4th ed., pp. 64-96). New York, NY: Guilford.
Lee, C. Y. & Kung, H. Y. (2018). Math self-concept and mathematics achievement: Examining gender variation and reciprocal relations among junior high school students in Taiwan. Eurasia Journal of Mathematics, Science and Technology Education, 14(4), 1239-1252. Doi:10.29333/ejmste/82535
Liss, M. Schiffrin, H. H. & Rizzo, K. M. (2013). Maternal guilt and shame: The role of self-discrepancy and fear of negative evaluation. Journal of Child and Family Studies, 22(8), 1112-1119. Doi: 10.1007/s10826-012-9673-2
Mammarella, I. C., Caviola, S., Rossi, S., Patron, E., & Palomba, D. (2023). Multidimensional components of (state) mathematics anxiety: Behavioral, cognitive, emotional, and psychophysiological consequences. Annals of the New York Academy of Sciences, 1523(1), 91-103. Doi:10.1111/nyas.14982
Moshajaree Sanathi, M. (2016). Investigating the effectiveness of teaching learning strategies on math self-concept and math anxiety of blind female students. Master's degree in Educational Psychology, Tarbiat Debir Rajaei University. (Persian) 
McDonough, I. M. & Ramirez, G. (2018). Individual differences in math anxiety and math self-concept promote forgetting in a directed forgetting paradigm. Learning and Individual Differences, 64, 33-42. Doi:10.1016/j.lindif.2018.04.007
Milli ligament, s. and Karimi, M. (2017). The predictive role of metacognitive beliefs, mindfulness and fear of negative evaluation in adolescent social anxiety. Social Psychology Research, 51-68. (Persian)  https://www.socialpsychology.ir/article_87485.html
Olson, A. M. & Stoehr, K. J. (2019). From numbers to narratives: Preservice teachers experiences with mathematics anxiety and mathematics teaching anxiety. School Science and Mathematics, 119(2), 72-82. Doi:10.1111/ssm.12320
Para, Telma and Johnston-Wilder, Sue (2023) Addressing mathematics anxiety : a case study in a high school in Brazil. Creative Education, 14 (2). pp. 377-399. Doi:10.4236/ce.2023.142025
Preacher, K. J. & Hayes, A. F. (2008). Asymptotic and resampling strategies for assessing and comparing indirect effects in multiple mediator models. Behavior research methods, 40(3), 879-891. Doi:10.3758/BRM.40.3.879
Qarqani, Y., Saif, D. (2017). Prediction of math anxiety dimensions based on metacognitive beliefs among gifted high school students. Scientific Journal of Education and Learning Research, 15(1), 1-9. (Persian)  Doi:10.22070/TLR.2020.2516
Radišić, J. Videnović, M. & Baucal, A. (2015). Math anxiety—contributing school and individual level factors. European Journal of Psychology of Education, 30(1), 1-20. Doi:10.1007/s10212-014-0224-7
Rezaipour, F., Jabarifar, T., Barzegar Bafroei, K. (2018). A comparative study of the dimensions of attachment, fear of negative evaluation, social and academic adjustment based on academic progress in students with visual impairment. Quarterly Journal of Psychology of Exceptional People, 9(35), 215-232. (Persian)  Doi:10.22054/jpe.2020.44081.2014
Salehinia, A. (2016). The relationship between emotional intelligence and family communication patterns with math anxiety of second year high school students in Shiraz. The completion of the master's degree at Azad University, Marodasht branch. (Persian) 
Samuel, T. S. & Warner, J. (2021). “I Can Math! ”: reducing math anxiety and increasing math self-efficacy using a mindfulness and growth mindset-based intervention in first-year students. Community College Journal of Research and Practice, 45(3), 205-222. Doi:10.1080/10668926.2019.1666063
Sheykholeslami, A., Seyedesmaili Ghomi, N., Salmani, A. & Sharei, A . (2025). The effectiveness of psychological empowerment on academic self-concept of students with low academic performance. Journal of Research in Educational Systems, 19(68), 21-35. [In Persian] Doi:10.22034/jiera.2025.531981.3339
Sheikh Al-Islami, A., Bashir Gonbadi, S., Saidasmaili Qomi, N. (2018). The effectiveness of verbal self-learning skills training on social anxiety (fear of negative evaluation, social avoidance and sadness in new situations, social avoidance and general sadness) of shy students. Journal of Educational Psychology Studies, 100-120. (Persian)  Doi:10.22111/JEPS.2020.5253
Takmini, S. and Zarbakhsh Bahri, M. (2015). Investigating the relationship between learning problems and metacognitive state with math anxiety of first high school students. Empowering Exceptional Children Quarterly, 7(18), 68-78. (Persian) https://www.ceciranj.ir/article_63658.html
Vahedi, Sh., Piri, M., Malekzadeh, R. (2017). The effectiveness of concept map in teaching mathematical concepts and mathematical self-concept of primary school students. Educational Psychology Quarterly, 14(48), 19-36. (Persian)  Doi:10.22054/jep.2018.3970.1165
Weeks, J. W. & Howell, A. N. (2012). The bivalent fear of evaluation model of social anxiety: Further integrating findings on fears of positive and negative evaluation. Cognitive Behaviour Therapy, 41(2), 83-95. Doi:10.1080/16506073.2012.661452
Wilkins, J. L. (2004). Mathematics and science self-concept: An international investigation. The Journal of Experimental Education, 72(4), 331-346. Doi: 10.3200/JEXE.72.4.331-346
Zanabazar, A. ., Deleg, A. ., & Ravdan, M. . (2023). A study of factors causing math anxiety among undergraduate students . International Journal of Innovative Research and Scientific Studies, 6(3), 578–585. Doi:10.53894/ijirss.v6i3.1609

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار