مقایسه اثربخشی بازی صفحه‌ای آموزشی با شن بازی درمانی بر کارکردهای اجرایی کودکان بیش‌فعال

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه محقق اردبیلی

چکیده

هدف: هدف از این پژوهش مقایسة اثربخشی بازی‌های صفحه‌ای آموزشی و شن‌بازی درمانی بر بهبود کارکردهای اجرایی کودکان مبتلا به اختلال بیش‌فعالی-نقص توجه (ADHD) بود.
 روش‌ها: این مطالعه به‌صورت آزمایشی با طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری انجام شد. نمونة پژوهش شامل 60 کودک مبتلا به ADHD  در سنین 7 تا 9 سال بود که به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای از مدارس ابتدایی شهرستان بهارستان انتخاب شدند و به سه گروه بازی صفحه‌ای آموزشی، شن‌بازی درمانی و گروه کنترل تخصیص یافتند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه SNAP و آزمون‌های IVA2 و استروپ بودند.
یافته‌ها: نتایج نشان داد که هر دو روش مداخله تأثیر معناداری بر بهبود توجه، کنترل پاسخ، و کاهش تداخل نمره و زمان در کودکان داشتند. همچنین تفاوت معناداری بین دو گروه مداخله و گروه کنترل مشاهده شد، اما بین دو گروه مداخله تفاوت معناداری وجود نداشت (P<0/05).
نتیجه‌گیری: این یافته‌ها نشان داد که بازی‌های صفحه‌ای آموزشی و شن‌بازی درمانی می‌توانند به‌عنوان روش‌های مؤثر و مکمل در بهبود کارکردهای اجرایی کودکان مبتلا به ADHD مورد استفاده قرار گیرند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Comparing the effectiveness of educational board games with sand play therapy on executive functions of hyperactive children

نویسندگان [English]

  • Akbar Atadokht
  • Ehsan Golestani
  • nilofar mikaeili
  • Nader Hajloo
University of mohagheghe ardabili
چکیده [English]

Objective: Objective: The aim of this study was to compare the effectiveness of educational board games and therapeutic sand play on improving executive functions in children with attention deficit hyperactivity disorder (ADHD).
Methods: This study was conducted experimentally with a pre-test, post-test, and follow-up design. The research sample included 60 children with ADHD aged 7 to 9 years who were selected from elementary schools in Baharestan County using cluster sampling and were assigned to three groups: educational board games, therapeutic sand play, and control group. The research tools included the SNAP questionnaire and the IVA2 and Stroop tests.
Results: The results showed that both intervention methods had a significant effect on improving attention, response control, and reducing score and time interference in children. Also, a significant difference was observed between the two intervention groups and the control group, but there was no significant difference between the two intervention groups (p<0.05).
Conclusion: These findings showed that educational board games and therapeutic sand play can be used as effective and complementary methods in improving the executive functions of children with ADHD.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Educational board games
  • Executive functions
  • Hyperactive children
  • Sand play

مراجع

اسدی ساروی، مهسان؛ شیرازی، محمود؛ بنی‌اسدی، حسن (1401). بررسی اثربخشی نوروفیدبک بر بهبود توجه و کنترل پاسخ در کودکان مبتلا به اختلال نقص توجه و بیش‌فعالی. مطالعات ناتوانی، شمارة 12: 35-35. Dor:20.1001.1.23222840.1399.0.0.108.7
اسلامی نصرت آبادی، مهدیه؛ نمازی زاده، مهدی؛ اصلانخانی، محمد علی (1399). تأثیر بازی­های توجهی و توان­بخشی شناختی بر توجه و کارکرد های شناختی کودکان بیش فعال. دوماهنامه علمی - پژوهشی طب توان­بخشی،9(1):201-208. Doi: 10.22037/jrm.2019.111196.1828
اصغری نکاح، محسن؛ عابدی، زهره (1393). بررسی اثربخشی بازی درمانی مبتنی بر کارکردهای اجرایی بر بهبود بازداری پاسخ، برنامه‌ریزی و حافظه کاری کودکان دارای اختلال نقص توجه/بیش فعالی. فصلنامه روان­شناسی شناختی، 2 (1)، 41-51. Dor:20.1001.1.23455780.1393.2.1.5.8
بهزادی، الهام؛ بادامی، رخساره؛ نزاکت الحسینی، مریم؛ جعفری، غلامرضا (1401). تأثیر یک دوره بازی‌های بومی محلی بر کارکردهای شناختی اجرایی در کودکان دارای اختلال کاستی توجه و بیش‌فعالی. روانشناسی ورزش، 7(1): 1049-1061. https://mbsp.sbu.ac.ir/article_99504.html
جعفری، عیسی؛ باقرزاده، فاطمه؛ سلمانی، علی و پورمحسنی، فرشته. (1403). نقش بهزیستی معنوی و راهبردهای مقابله‌ای با اضطراب بیماری کرونا در افراد نظامی. روانشناسی نظامی، 15(1): 93-114. Dor:20.1001.1.25885162.1403.15.1.5.7
حمیدی، فریده؛ دازی، سارا؛ لطفی، سمیرا (1399). کاربرد بازی‌درمانی مبتنی بر حافظه و توجه برای بهبود مهارت‌های ترکیب عددی دانش‌آموزان دارای اختلال ریاضی. فصلنامه ناتوانی­های یادگیری، 9(3): 51-32. Doi: 10.22098/jld.2020.920
حق‌طلب، طاهره؛ یعقوبی، ابوالقاسم؛ اسدبیگی، سمیه (1400). اثربخشی شن‌بازی درمانی بر بیش‌فعالی، کم‌توجهی و اضطراب آشکار کودکان با اختلال کم‌توجهی/بیش‌فعالی. توانمندسازی کودکان استثنایی، 12(2): 85-95. Doi: 10.22034/ceciranj.2021.246662.1444
خدادادی، مجتبی؛ مشهدی، علی؛  امانی، حسین (1393). نرم‌افزار استروپ ساده. تهران: مؤسسة تحقیقات علوم رفتاری-شناختی سینا. https://www.sinapsycho.com/
دلاور، علی (1380). روش‌های تحقیق در روان‌شناسی و علوم تربیتی. تهران: نشر ویرایش. https://ravabook.ir
رفیعی شفیق، میترا (1395). اثربخشی بازی درمانگری بر بهبود توجه و تمرکز و نشانگان بیش فعالی کودکان 8-9 ساله ADHD . دومین کنفرانس سراسری دانش و فناوری علوم تربیتی، مطالعات اجتماعی و روان­شناسی ایران، تهران. https://civilica.com/doc/547112
سلمانی، علی؛ بشرپور، سجاد و صالحی‌نژاد، محمد علی. (1403). اثربخشی تحریک الکتریکی مستقیم فراجمجمه‌ای بر ولع مصرف و سبک‌های تصمیم‌گیری در افراد مصرف‌کننده مواد. فصلنامه علمی اعتیادپژوهی. ۱۸ (۷۱): ۳۱-۵۴. Doi:10.61186/etiadpajohi.18.71.31
شیخ‌الاسلامی، علی؛ سیداسماعیلی قمی، نسترن؛ سلمانی، علی و شارعی، آیسان. (1404). اثربخشی توانمندسازی روانشناختی بر خودپنداره‌ی تحصیلی دانش‌آموزان با عملکرد تحصیلی پایین. پژوهش در نظام‌های آموزشی، 19(68)، 21-35. Doi:10.22034/jiera.2025.531981.3339
فتاحی اندبیل، اعظم؛ صابری، هائیده؛ کاظمی کواکی، اصغر (1397). اثربخشی بازی درمانی گروهی شناختی رفتاری و تحریک الکتریکی فراجمجمه‌ای مغز بر کارکردهای اجرایی حافظه فعال و بازداری پاسخ کودکان دارای اختلال بیش فعالی-نقص توجه. عصب روان­شناسی، 4(14): 73-90. Doi: 10.30473/clpsy.2019.42393.1369
فیض اللهی، جلال؛ صادقی، مسعود؛ رضایی، فاطمه (2020). تأثیر بازی درمانی شناختی رفتاری و تلفیق آن با آموزش مدیریت والدین بر علائم نارسایی توجه-بیش‌فعالی کودکان بیش‌فعال 11-7 سال: یک مطالعة نیمه آزمایشی. مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان19 (2): 172-155. ‎ Doi:10.29252/jrums.19.2.155
مدنی، سید سمیرا؛ علیزاده، حمید؛ فرخی، نور علی؛ حکیمی راد، الهام (1396). تدوین برنامة آموزشی کارکردهای اجرایی (بازداری‌پاسخ، به‌روز‌‌رسانی، توجه‌پایدار) و ارزیابی میزان اثربخشی آن برکاهش نشانه‌های کودکان با اختلال نارسایی توجه / بیش فعالی. روان­شناسی افراد استثنایی. 7 (26): 25-1. Doi:10.22054/jpe.2017.24627.1622
گلشنی‌جورشری، معصومه؛  رضایی، سعید (1402). اثربخشی مداخله بازی درمانی مبتنی بر قصه بر بازداری پاسخ و تنظیم هیجان در کودکان مبتلا به اختلال نارسایی توجه/بیش‌فعالی. رویش روان‌شناسی، 86 (5): 21-30. Dor:20.1001.1.2383353.1402.12.5.3.5
مهرپور، زهرا؛ مرادی، علیرضا؛ دباغ، حسین؛ مقدسین، مریم؛ پورمحمد، مهدی (1398). اثربخشی داستان‌های استعاره‌ای و دستورالعمل‌های ساده تحت‌اللفظی بر توجه و کنترل پاسخ کودکان مبتلا به اختلال نقص توجه/بیش‌فعالی. مجله دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، 62 (1/4): 128-137. Doi: 10.22038/mjms.2019.14113
نجارزادگان، مریم؛ نجاتی، وحید؛ امیری، نسرین؛ شریفیان، مریم (1394). بررسی اثر توان­بخشی شناختی بر عملکردهای اجرایی (توجه و حافظه کاری) در کودکان مبتلا به اختلال نقص‌توجه/بیش‌فعالی. دوماهنامه علمی-پژوهشی طب توان­بخشی، 4 (2): 97-108. Doi: 10.22037/jrm.2015.1100031
American Psychiatric Association (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th Ed.). DSM-V. Washington, DC: Arlington, 99-100. Doi:10.1108/RR-10-2013-0256
Asadi, S. M., Shirazi, M., & Baniassadi, H. (2022). Evaluating the Effectiveness of neurofeedback in improving attention and response control in children with attention-deficit/hyperactivity disorder.‏ Dor:20.1001.1.23222840.1399.0.0.108.7
Asgari Nekah, S. M., & Abedi, Z. (2014). The effectiveness of executive functions based play therapy on improving response inhibition, planning and working memory in children with attention deficit hyperactivity disorder. Journal of Cognitive Psychology, 2(1), 41-51.‏ Dor:20.1001.1.23455780.1393.2.1.5.8
Barkley, R. A. (2011). Barkley Deficits in Executive Functioning Scale (BDEFS). Guilford Press. https://books.google.com
Baumeister, R., Schmeichel, B. J., Vohs, K. (2016). Self-regulation and the executive function: The self as controlling agent. Social psychology: Handbook of basic principles (Second edition). New York: Guilford. https://www.avc.edu/sites/default/files/studentservices/lc/PaperonSelf-Regulation.pdf
Bayard, F., Nymberg Thunell, C., Abé, C., Almeida, R., Banaschewski, T., Barker, G., Bokde, A. L., Bromberg, U., Büchel, C., & Quinlan, E. B. (2020). Distinct brain structure and behavior related to ADHD and conduct disorder traits. Molecular Psychiatry, 25(11), 3020-3033. https://www.nature.com/articles/s41380-018-0202-6
Behzadi, E., Badami, R., Nezakat Alhoseini, M., Jafari, G. (2015). The Effect of Local Indigenous Games on Executive-Cognitive Functions in Children with Attention Deficit/Hyperactivity Disorder. Sports Psychology, 7(1), 1049-1061. https://mbsp.sbu.ac.ir/article_99504.html
Chmielewski, W., Bluschke, A., Bodmer, B., Wolff, N., Roessner, V., Beste, C. (2019). Evidence for an altered architecture and a hierarchical modulation of inhibitory control processes in ADHD. Developmental Cognitive Neuroscience, 36, 1-10. Doi:10.1016/j.dcn.2019.100623
Delavar, A. (2016). Research Methods in Psychology and Educational Sciences. Tehran: Roshd Publishing. https://roshdpress.ir/
Eslami nosratabadi, M., Namazizadeh, M., & Aslankhani, M. A. (2020). Effect of Attention Games and Cognitive Rehabilitation on Attention and Cognitive Functions of Children with ADHD. The Scientific Journal of Rehabilitation Medicine, 9(1), 201-208. Doi: 10.22037/jrm.2019.111196.1828
Farhat, F., Hsairi, I., Baati, H., Smits-Engelsman, B. C. M., Masmoudi, K., Mchirgui, R., ... & Moalla, W. (2016). The effect of a motor skills training program in the improvement of practiced and non-practiced tasks performance in children with developmental coordination disorder (DCD). Human movement science, 46, 10-22.‏ Doi:10.1016/j.humov.2016.01.004
Fattahi Andebil, A. , Saberi, H. and kazemi kavaki, A. (2018). Effectiveness of Cognitive behavioral group Play therapy and Transcranial Direct Current Stimulation on Executive Function of Working Memory And Response Inhibition of Children with Attention Deficit- Hyperactivity Disorder. Neuropsychology, 4(14), 73-90. Doi: 10.30473/clpsy.2019.42393.1369
Feizollahi, J., Sadeghi, M., & Rezaei, F. (2020). The effect of cognitive behavioral play therapy and its integration with parental management training on symptoms of ADHD in 7-11 year old children: A quasi-experimental study. Journal of Rafsanjan University of Medical Sciences, 19(2), 155-172.‏  Doi:10.29252/jrums.19.2.155
Garcia, M., et al. (2023). The effectiveness of combining educational board games with sandplay therapy for ADHD children. Child Neuropsychology, 29(1), 12-25. Doi:10.1080/09297049.2022.2048723
Golshani Jorshari, M., & Rezayi, S. (2023). effectiveness of story-based play therapy intervention on response inhibition and emotion regulation in children with attention deficit/hyperactivity disorder. Rooyesh-e-Ravanshenasi Journal (RRJ), 12(5), 21-30.‏ Dor:20.1001.1.2383353.1402.12.5.3.5
Halperin, J. M., Marks, D. J., Chacko, A., Bedard, A. C., O’Neill, S., Curchack-Lichtin, J., ... & Berwid, O. G. (2020). Training executive, attention, and motor skills (TEAMS): A preliminary randomized clinical trial of preschool youth with ADHD. Journal of abnormal child psychology, 48, 375-389.‏ Doi:10.1007/s10802-019-00597-3
Haghtalab, T., Yaghobi, A. and Asadbeigi, S. (2021). Effectiveness Sand Tray Therapy on Hyperactivity Attention Deficit and Evident Anxiety of Children with Attention Deficit / Hyperactivity Disorder. Empowering Exceptional Children, 12(2), 66-75. Doi: 10.22034/ceciranj.2021.246662.1444
Hamidi, F., Dazy, S. and Lotfi, S. (2020). The application of memory and attention-based play therapy to improve numerical combination skills of students with dyscalculia learning disability. Journal of Learning Disabilities, 9(3), 32-51. Doi: 10.22098/jld.2020.920
hHe, L., & Huang, L. (2022). [Retracted] A Study on the Effects of a Cartoon Text Version of Health Education Manual with Sandplay on the Psychological Status and Cognitive Function of Children with Attention Deficit Hyperactivity Disorder. Evidence‐Based Complementary and Alternative Medicine, 2022(1), 1816391.‏ Doi:10.1155/2022/1816391
Jafari, E., Bagherzadeh, F., Salmani, A., & Pourmohseni, F. (2024). The role of spiritual well-being and coping strategies with the anxiety of corona disease in military personnel. Military Psychology, 15(1), 93-114. [In Persian] Dor:20.1001.1.25885162.1403.15.1.5.7
Johnson, K., et al. (2022). Dual-modality intervention for ADHD: Combining cognitive training with behavioral therapy. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 63(3), 241-250. Doi:10.1111/jcpp.13459
Jung, B., Ahn, K., Justice, C., Norman, L., Price, J., Sudre, G., & Shaw, P. (2023). ​Rare copy number variants in males and females with childhood attention-deficit/hyperactivity disorder.​ Molecular Psychiatry, 28(3), 1240-1247.  Doi:10.15154/1527796
Kaduson, H. G., Schaefer, C. E., & Cangelosi, D. (2020). Basic principles and core practices of prescriptive play therapy. Prescriptive play therapy: Tailoring interventions for specific childhood problems, 3-13.‏ https://books.google.com
Khodadadi, M., Mashhadi, A., Amani, H. (2015). Simple Stroop Software. Tehran: Sina Cognitive-Behavioral Sciences Research Institute. https://www.sinapsycho.com
Kim, S. C., Lee, H., Lee, H. S., Kim, G., & Song, J. H. (2022). Adjuvant Therapy for Attention in Children with ADHD Using Game-Type Digital Therapy. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(22), 14982.‏ Doi:10.3390/ijerph192214982
Kostyunina, N. Y., & Valeeva, R. A. (2016). Sandplay therapy in psycho-pedagogical correction of preschool children fears. International Electronic Journal of Mathematics Education, 11(5), 1461-1469.‏ https://www.iejme.com/article/sandplay-therapy-in-psycho-pedagogical-correction-of-preschool-children-fears
Kwak, H. J., Ahn, U. K., & Lim, M. H. (2020). The clinical effects of school sandplay group therapy on general children with a focus on Korea Child & Youth Personality Test. BMC psychology, 8, 1-6. Doi:10.1186/s40359-020-0378-9
Madani, S. S., Alizadeh, H., Farrokhi, N. A., Hakimi rad, E. (2017). Development of an executive functions (response inhibition, updating,sustained attention) program and examining its effectiveness on symptoms amelioration in children with attention deficit/hyperactivity disorder. Psychology of Exceptional Individuals, 7(26), 1-25. Doi:10.22054/jpe.2017.24627.1622
Maras, A. (2021). Play therapy in the prevention of behavioural disorders of school-aged children. Global Journal of Guidance and Counseling in Schools: Current Perspectives, 11(1), 37-44.‏ Doi:10.18844/gjgc.v11i1.5472
Marino, A. C., & Mazer, J. A. (2018). Saccades trigger predictive updating of attentional topography in area V4. Neuron, 98(2), 429-438.‏ Doi:10.1016/j.neuron.2018.03.020
Mehrpoure, Z., Moradi, A., Dabbagh, H., Moghadasin, M. and Pourmohammad, M. (2019). Efficiency of Metaphorical Stories and Literal Instructions on Attention and Response Control in Attention Deficit/ Hyperactivity Disorder Children. Medical Journal of Mashhad university of Medical Sciences, 62(December), 128-137. Doi: 10.22038/mjms.2019.14113
Mulraney, M., Schilpzand, E. J., Hazell, P., Nicholson, J. M., Anderson, V., Efron, D., ... & Sciberras, E. (2016). Comorbidity and correlates of disruptive mood dysregulation disorder in 6–8-year-old children with ADHD. European child & adolescent psychiatry, 25(3), 321-330. Doi:10.1007/s00787-015-0745-7
Najarzadegan, M., Nejati, V., Amiri, N., & Sharifian, M. (2015). Effect of cognitive rehabilitation on executive function (working memory and attention) in children with Attention Deficit Hyperactivity Disorder. The Scientific Journal of Rehabilitation Medicine, 4(2), 97-108. Doi: 10.22037/jrm.2015.1100031
Rafiei Shafigh, M. (2016). "The Effectiveness of Play Therapy on Improving Attention and Focus and Symptoms of Hyperactivity in Children Aged 8-9 with ADHD." Second National Conference on Science and Technology in Educational Sciences, Social Studies, and Psychology in Iran. https://civilica.com/doc/547112
Sadock, B. J., & Sadock, V. A. (2015). Kaplan and Sadock's synopsis of psychiatry: Behavioral sciences/clinical psychiatry (11th ed.). Lippincott Williams & Wilkins. https://www.psychiatrist.com/read-pdf/11671/
Salmani, A., Basharpoor, S. & Salehinejad, M. A. (2024). The effectiveness of transcranial direct electrical stimulation (tDCS) on craving and decision-making styles in substance users. Research on Addiction, 18(71), 31-54. [In Persian] Doi:10.61186/etiadpajohi.18.71.31
Sheykholeslami, A., Seyedesmaili Ghomi, N., Salmani, A. & Sharei, A . (2025). The effectiveness of psychological empowerment on academic self-concept of students with low academic performance. Journal of Research in Educational Systems, 19(68), 21-35. [In Persian] Doi:10.22034/jiera.2025.531981.3339
Smolak, E., McGregor, K. K., Arbisi-Kelm, T., & Eden, N. (2020). Sustained attention in developmental language disorder and its relation to working memory and language. Journal of Speech, Language, and Hearing Research, 63(12), 4096-4108.‏ Doi:abs/10.1044/2020_JSLHR-20-00265
Yahaya, A., Maakip, I., Voo, P., Sam Mee, S. K., Kifli, K. H. (2019). The effectiveness of Sand play Therapy to Improve Students’ Self-Esteem: A preliminary study in Brunei Darul Salam. Journal of Educational and Developmental Psychology, 9(1), 23. Doi:10.5539/jedp.v9n1p23

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار