اثربخشی مداخله متمرکز بر شفقت بر روابط بین فردی نوجوانان دارای والدین مطلقه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 lموسسه آموزش عالی غیر انتفاعی فیض الاسلام

2 موسسه اموزش عالی غیر انتفاعی فیض الاسلام

3 موسسه آموزشی غیرانتفاعی فیض الاسلام

چکیده

هدف: با توجه به افزایش روز افزون طلاق در جوامع و عواقب ناشی از آن بر فرزندان، پژوهش حاضر باهدف بررسی اثر بخشی مداخله متمرکز بر شفقت بر روابط بین فردی نوجوان خانواده طلاق انجام گرفته است.

روش: روش پژوهش حاضر، مطالعه مورد منفرد با طرح خط پایه چندگانه با رفتارهای متفاوت می‌باشد. جامعه آماری پژوهش کلیه دانش آموزان مقطع متوسطه اول شهر دلیجان در سال تحصیلی 1403- 1402 بوده، که از میان آن‌ها نمونه‌ای 4 نفره با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند و از طریق مصاحبه با اولیای مدرسه شناسایی انتخاب گردیده است. در این پژوهش پس از رسیدن آزمودنی‌ها به موقعیت خط پایه، مداخله درمان متمرکز بر شفقت طی 8 جلسه یک‌ساعته به‌صورت انفرادی انجام گرفت و دو هفته پس از پایان مداخله مجدداً آزمون‌های پیگیری انجام شد. ابزار مورداستفاده نیز چک لیست محقق ساخته روابط بین فردی با والدین و همسالان بوده است. داده‌ها با استفاده از تحلیل دیداری نمودارها، شاخصهای روند، ثبات، PND ، POD و MPI مورد تحلیل قرار گرفت.

یافته‌ها: نتایج نشان داد که مداخله موردنظر برای سه نفر از آزمودنی‌ها در ارتباط با رابطه بین فردی با اندازه اثر 66%، 100% و 100% مؤثر بوده و برای یک مورد بااندازه اثر 33% مؤثر واقع نشد و همچنین در ارتباط با رابطه بین فردی با همسالان برای تمام موارد با اندازه اثر 100% مؤثر بود.

نتیجه گیری: درمان متمرکز بر شفقت می‌تواند در بهبود روابط بین فردی نوجوانان خانواده طلاق مؤثر باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

The effectiveness of compassion-focused intervention on interpersonal relationships of adolescents with divorced parents.

نویسندگان [English]

  • mohamadhasan mortezaasghar 1
  • somayeh aghamohamadi 2
  • narges aghbabaei 3
1 feizoleslam university
2 feizoleslam university
3 feizoleslam university
چکیده [English]

Objective: Given the increasing number of divorces in societies and its consequences on children, the present study was conducted with the aim of investigating the effectiveness of a compassion-focused intervention on interpersonal relationships in divorced families.

Method: The method of the present study is a single case study with a multiple baseline design with different behaviors. The statistical population of the study was all junior high school students in Delijan in the academic year 2023-2024, from which a sample of 4 was selected using purposive sampling and through interviews with school parents. In this study, after the subjects reached the baseline position, the compassion-focused treatment intervention was carried out individually during 8 one-hour sessions, and follow-up tests were conducted again two weeks after the end of the intervention. The tool used was a researcher-made checklist of interpersonal relationships with parents and peers. The data were analyzed using visual analysis of graphs, trend indicators, stability, PND, POD, and MPI.

Findings: The results showed that the intervention was effective for three subjects in relation to interpersonal relationships with an effect size of 66%, 100% and 100%, and was not effective for one subject with an effect size of 33%. It was also effective in relation to interpersonal relationships with peers for all subjects with an effect size of 100%.

Conclusion: Compassion-focused therapy can be effective in improving interpersonal relationships in adolescents from divorced families.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Divorce
  • Adolescent
  • Interpersonal relationships
  • Compassion

مراجع

آقابابایی، ن. (1399). بررسی اثربخشی درمان متمرکز بر شفقت بر کاهش خشم مادران و مشکلات رفتاری کودکان آنها. پایان نامه کارشناسی ارشد رشته روانشناسی عمومی، موسسه آموزش عالی فیض الاسلام. https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/a86142c826d5323248433b3cc2209796
آقابابایی، ن؛ آقامحمدی، س و خانزاده، م. (1402). بررسی اثربخشی درمان متمرکز بر شفقت بر کاهش خشم مادران و مشکلات رفتاری کودکان آنها. پژوهش در روان درمانی کودک و نوجوان، 2(1)،  6-20.  Doi:10.22098/rcap.2023.2282
برغندان، س؛ اکبری، ب؛ خلعتبری، ج و وارسته، ع. (1397). تأثیر شفقت درمانی بر سازش یافتگی و شادزیستی دانش آموزان دارای رفتارهای پرخطر،  فصلنامه سلامت روان کودک، 5، 2، 142-153.  http://childmentalhealth.ir/article-1-302-fa.html
بشری، ز؛ روشن دل، س.، و رسولی، ن. (۱۴۰۵). اثربخشی درمان متمرکز بر شفقت بر روان‌رنجوری در افراد مبتلا به سندروم روده تحریک‌پذیر. روان‌شناسی انگیزش، رفتار و سلامت، 4(2)، 1-14. https://jpmbh.com/index.php/jpmbh/article/view/224
پارسا، ف؛ باقری، ف و مهدیان، ح. (1403). مقایسه اثربخشی درمان متمرکز بر شفقت و درمان هیجان مدار برتاب آوری دانش آموزان دختر با اقدام به خود کشی مقطع متوسطه. مجله دانشکده پزشکی، 82(3)، 237-247.  http://tumj.tums.ac.ir/article-1-13071-en.html
پورسهرابی، ل؛ مرادی عباس آبادی، ف و بهنام مرادی، م. (1400). اثربخشی شفقت درمانی والدین بر همدلی و اعتماد به نفس نوجوانان شهر تهران. فصلنامه ایده‌های نوین روانشناسی، 11، 15، 1-10. http://jnip.ir/article-1-648-fa.html
پیر جاوید، ف؛ توزنده جانی، ح و باقرزاده گل مکانی، ز. (1400). مقایسه اثربخشی شفقت درمانی و درمان مبتنی بر بهبود کیفیت زندگی بر خود انتقادی و افسردگی مبتلایان به افسردگی اساسی. فصلنامه علمی-پژوهشی روش‌ها و مدل‌های روانشناختی، 12(46)، 53- 68.  Doi:10.30495/jpmm.2022.27035.3293
ثابت، سیما (1405). بررسی آمار ازدواج و طلاق تا سال 1405. بر گرفته از سایت: https://www.iran-legal.com/
جعفری، ع؛ باقرزاده، ف؛ سلمانی، ع. و پورمحسنی، ف. (1403). نقش بهزیستی معنوی و راهبردهای مقابله‌ای با اضطراب بیماری کرونا در افراد نظامی. روان‌شناسی نظامی، 15(1): 93-114. Dor:20.1001.1.25885162.1403.15.1.5.7
حسین وردی، م؛ پوراسدی، ز؛ کشاورز، س  و کاکاوند، ع (1399). اثربخشی شفقت درمانی بر حرمت خود، همدلی، و بخشش کودکان کار،  فصلنامه سلامت روان کودک، 4(7)، 181-196. Doi:10.52547/jcmh.7.4.12
زارع، ف و نامدارپور، ف. (1399). اثربخشی آموزش تئوری انتخاب بر هوش هیجانی دختران نوجوان. تحقیقات علوم رفتاری، ۱۸، ۱، ۴۰-۴۷.   Doi:10.52547/rbs.18.1.4
زمانی فروشانی، ش؛ شریفی، ط؛ غضنفری، ا؛ عابدی، م و نقوی، ا. (1398). تدوین بسته آموزشی تعامل مبتنی بر شفقت در رابطه مادر و کودک و بهبود تنیدگی والدینی. نشریه آموزش پرستاری، 8(1)، 2-12. http://jne.ir/article-1-989-fa.html
شمس زاده، پ و آقا محمدیان شعرباف، ح. (1397). تعیین اثربخشی شفقت درمانی بر سبک‌های فرزندپروری مادران، ششمین کنگره علمی  پژوهشی توسعه و ترویج علوم تربیتی و روانشناسی ایران.  https://civilica.com/doc/910971
صادقی، م؛ غواصی هریس، م و اسمخانی اکبری‌نژاد، ه. (1404). مقایسه اثربخشی درمان متمرکز بر شفقت با درمان کوتاه‌مدت راه‌حل‌محور بر عزت‌نفس و پرخاشگری نوجوانان پسر دارای رفتارهای خودجرحی. فصلنامه علوم پزشکی دانشگاه آزاد اسلامی تهران، ۳۵(3)،  ۳۲۳-۳۳۳. Doi:10.61882/iau.35.3.323
عباسی، م؛ قدم پور، ع و بهرامی، ع. (1402). نقش تعدیل کننده خودکارآمدی مقابله‌ای در رابطه استرس نوجوانی و گرایش به مصرف مواد در دانش آموزان. فصلنامه علمی اعتیادپژوهی. ۱۷(70)، ۳۱۵-۳۳۲. Doi:10.61186/etiadpajohi.17.70.315
گرجین پور، ف؛ علی پور، غ؛ جلوه، م و عبدی،  م. (1399). اثربخشی درمان مبتنی بر شفقت بر حرمت خود و انعطاف پذیری کنشی نوجوانان طلاق، خانواده درمانی کاربردی، 1(2)، 1-22. Dor:20.1001.1.27172430.1399.1.2.1.7
مظاهری، ز؛ میرسیفی فرد، ل؛  محمدعلی وطن خواه، و  و دربانی، س. (1399). اثربخشی درمان متمرکز بر شفقت بر عزت نفس و تاب آوری کودکان و نوجوانان دارای والدین مطلقه، فصلنامه سلامت روان کودک، 7(2)، 280-293. Doi:10.29252/jcmh.7.2.24
معینی، ف؛ طاهری، ن؛ گودرزی،  ن؛ دباغی، پ؛ راه نجات، ا ودنیوی، و. (1398). اثربخشی شفقت درمانی بر بهبود علائم اختلال استرس پس از سانحه. پرستار و پزشک در رزم، 7(23)، 20-25. http://npwjm.ajaums.ac.ir/article-1-696-fa.html
Abbasi, M., Ghadampour, E., & Bahrami, E. (2023).  The moderating role of coping self-efficacy in the relationship between adolescent stress and substance abuse in students. Scientific Quarterly Journal of Addiction Research. 17 (70), 315-332. [Persian] Doi:10.61186/etiadpajohi.17.70.315
Aghababai, N., Aghamohamadi, S., & Khanzadeh, M. (2023). Effectiveness of Compassion-Focused Therapy on Reducing Mother's Anger and their Children's Behavioral Problems. Journal of Research in child and adolescent psychotherapy, 2(1):6-20. [Persian] Doi:10.22098/rcap.2023.2282
Aghababai, N. (2020). Effectiveness of Compassion-Focused Therapy on Reducing Mother's Anger and their Children's Behavioral Problems. Master’s thesis in General Psychology, Feyz-ol-Eslam Institute of Higher Education. https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/a86142c826d5323248433b3cc2209796
Ardelt, M. (2003). Empirical assessment of a three-dimensional wisdom scale, Research on Aging, 25, 275-324.  Arts and Humanities, 6(1), 67-74. Doi:10.1177/0164027503025003004
Auersperg, F., Vlasak, T., Ponocny, I., & Barth, A. (2019). Long-term effects of parental divorce on mental health–A meta-analysis. Journal of psychiatric research, 119, 107-115. Doi:10.1016/j.jpsychires.2019.09.011
Baldwin, M. W. (1997). Relational schemas as a source of if–then self inference procedures. Review of General Psychology, 1(4), 326. Doi:10.1037/1089-2680.1.4.326
Barghandan, S., Akbari, B., Khalatbari, J., & Varast, A. (2018). Effect of Compassion Therapy on Adjustment and Happiness of Students with High-Risk Behaviors. J Child Ment Health, 5 (2), 142-153. [Persian] http://childmentalhealth.ir/article-1-302-fa.html
Bashari, Z., Roshan-Del, S., & Rasouli, N. (2026). The Effectiveness of Compassion-Focused Therapy on Neuroticism in Individuals with Irritable Bowel Syndrome. Psychology of Motivation, Behavior, and Health, 4(2). 1–14. https://jpmbh.com/index.php/jpmbh/article/view/224
Bırni, G., & Satıcı, B. (2024). A compassion focused intervention for trait perfectionism in non-clinical settings: A pilot study. Current Psychology, 43(10), 9422-9431. Doi:10.1007/s12144-023-05118-7
Branje, S. (2018). Development of parent–adolescent relationships: Conflict interactions as a mechanism of change. Child development perspectives, 12(3), 171-176. Doi:10.1111/cdep.12278
Carona, C., Rijo, D., Salvador, C., Castilho, P., & Gilbert, P. (2017). Compassion-focused therapy with children and adolescents. BJPsych Advances, 23(4), 240-252. Doi:10.1192/apt.bp.115.015420
Cozolino, L. (2008). The Healthy Aging Brain: Sustaining Attachment, Attaining Wisdom. New York: Norton.
Damota, M. D. (2019). The effect of divorce on families’ life. Academia Edu, 46. Doi:10.7176/jcsd%2F46-02
 DeVaris, J. (1995). Family therapy issues with adolescents in divorced families. Psychotherapy: Theory, Research, Practice, Training, 32(2), 242. Doi:10.1037/0033-3204.32.2.242
Douglas, V. I. (2020). Review on the Effects of Divorce on Children. Journal of Current   Issues in Arts and Humanities, 6(1), 67-74. https://www.idosr.org/wp-content/uploads/2020/05/IDOSR-JCIAH-6167-74-2020.pdf
Gast, D. L. (2009). Single subject research methodology in behavioral sciences. Routledge. Doi:10.4324/9780203877937
Gilbert, P. (2009). Introducing compassion-focused therapy. Advances in psychiatric treatment, 15(3), 199-208. Doi:10.1192/apt.bp.107.005264
Gilbert, P. (2010). Compassion focused therapy: Distinctive features. Routledge. Doi:10.4324/9780203851197
Gilbert, P., Griner, D., Morter, K., Plowright, P., Basran, J., Gilbert, H., ... & Gale, C. (2026). An Exploration of the Experiences of Group Compassion Focused Therapy for Hospital Outpatients with Long-Term Mental Health Difficulties. OBM Integrative and Complementary Medicine, 11(1), 1-37. Doi:10.21926/obm.icm.2601005.
Gorjinpour, F., Alipour, GH. Jelveh, M., & Abdi, M. (2020). Effectiveness of compassion-focused therapy in enhancing self-esteem and functional flexibility of children of divorce. Journal of Applied Family Therapy, 1(2), 1-22. [Persian] Doi:10.22034/aftj.2020.113723
Hermansyah, M. T. (2019). Relationship between self-compassion and resilience among adolescents whose parents are divorced. Sciences, 5(2), 162-169. Doi:10.20319/pijss.2019.52.162169
Hosseinverdi, M., Pourassadi, Z., Keshavarz, S., & Kakavand, A. (2021). Effectiveness of Compassion-focused Therapy on Self-esteem, Empathy, and Forgiveness in Child Labor. J Child Ment Health, 7 (4), 181-196. [Persian] Doi:10.52547/jcmh.7.4.12
Jafari, E., Bagherzadeh, F., Salmani, A., & Pourmohseni, F. (2024). The role of spiritual well-being and coping strategies with the anxiety of corona disease in military personnel. Military Psychology, 15(1), 93-114. [Persian] Dor:20.1001.1.25885162.1403.15.1.5.7
Juan, H., Estefania, E., & Gonzalo, M. (2006). The relationships of adolescent school related deviant behavior and victimization with psychological distress: testing a general model of the mediational role of parents and teachers across groups of gender and age. J Adolesc, 29(5):671–90. Doi:10.1016/j.adolescence.2005.08.015
Kolts, R. L. (2016). CFT made simple: a clinician's guide to practicing compassion-focused therapy. New Harbinger Publications. https://books.google.com/books/about/CFT_Made_Simple.html?id=7OxlDAAAQBAJ
Lander, A. (2019). Developing self-compassion as a resource for coping with hardship: Exploring the potential of compassion focused therapy. Child & Adolescent Social Work Journal, 36(6), 655–668. Doi:10.1007/s10560-019-00611-0
Lathren, C. R., Rao, S. S., Park, J., & Bluth, K. (2021). Self-compassion and current close interpersonal relationships: A scoping literature review. Mindfulness, 12, 1078-1093. Doi:10.1007/s12671-020-01566-5
Li, J., Li, J., Jia, R., Wang, Y., Qian, S., & Xu, Y. (2020). Mental health problems and associated school interpersonal relationships among adolescents in China: a cross-section study. Child and adolescent psychiatry and mental health, 14(1), 1-10.  Doi:10.1186/s13034-020-00318-6.
Mazaheri, Z., Mirsifi Fard, L.S., Mohamad Ali Vatankhah, V., & Darbani, S.A. (2020). Effectiveness of Compassion-Focused Therapy (CFT) on Self-Esteem and Resilience in Children and Adolescents with Divorced Parents. J Child Ment Health, 7 (2), 280-293. [Persian] Doi:10.29252/jcmh.7.2.24
Millard, L. A., Wan, M. W., Smith, D. M., & Wittkowski, A. (2023). The effectiveness of compassion focused therapy with clinical populations: A systematic review and meta-analysis. Journal of Affective Disorders, 326, 168-192. Doi:10.1016/j.jad.2023.01.010
Moeeni, F., Taheri, N., Goodarzi, N., Dabaghi, P., Rahnejat, A.M., & Donyavi, V. (2019). Effectiveness of Compassion Therapy on Symptoms of Posttraumatic Stress Disorder. NPWJM, 7 (23), 20-25. [Persian] http://npwjm.ajaums.ac.ir/article-1-696-fa.html
Neff, K. (2011). Self-Compassion: The Proven Power of Being Kind to Yourself. New York: HarperCollins. https://cdn.bookey.app/files/pdf/book/en/self-compassion.pdf
Parsa, F., Bagheri, F., & Mahdian, H. (2024). Comparing the effectiveness of compassion-focused treatment and emotion-focused treatment of female students with suicide attempts in high school. Tehran Univ Med, 82 (3), 237-247. [Persian] http://tumj.tums.ac.ir/article-1-13071-en.html
Pirjavid, F., Toozandehjani, H. & Bagherzadeh Gol Makani, Z. (2021). Comparing the Effectiveness of compassion-focused therapy and quality of life therapy on selfcriticism and Depression patient with major depression. Psychological Models and Methods, 12(46), 53-68. [Persian] Doi:10.30495/jpmm.2022.27035.3293
PorSohrabi, L., Moradi Abass Abadi, F., & Behnam Moradi, M. (2022). The effectiveness of parental compassion therapy on empathy and self-confidence of adolescents in Tehran. JNIP, 11 (15). 1-10. [Persian] http://jnip.ir/article-1-648-fa.html
Sabet, s. (2026). Study of marriage and divorce statistics until 1405. [Persian] Available at: https://www.iranlegal.com/
Sadegi, M., Ghavvasi Heris, M., Smkhani Akbarinejhad, H. (2025). Comparison of the effectiveness of compassion-focused therapy with short-term solution-focused therapy on self-esteem and aggression in male adolescents with self- injurious behaviors. MEDICAL SCIENCES, 35 (3), 323-333. [Persian] Doi:10.61882/iau.35.3.323
Shamszadeh, P., & Agha Mohammadian Shearbaf, H. (2017). Determining the effectiveness of compassion therapy on the parenting styles of mothers. the 6th scientific research congress for the development and promotion of educational sciences and psychology in Iran. [Persian] https://civilica.com/doc/910971
Shi, J., Mo, X., & Sun, Z. (2012). Content validity index in scale development. Zhong nan da xue xue bao. Yi xue ban= Journal of Central South University. Medical sciences, 37(2), 152-155. Doi:10.3969/j.issn.1672-7347.2012.02.007.
Thadathil, A., & Sriram, S. (2020). Divorce, families and adolescents in India: A review of research. Journal of Divorce & Remarriage, 61(1), 1-21. Doi:10.1080/10502556.2019.1586226.
Tullius, J. M., De Kroon, M. L., Almansa, J., & Reijneveld, S. A. (2022). Adolescents’ mental health problems increase after parental divorce, not before, and persist until adulthood: a longitudinal TRAILS study. European child & adolescent psychiatry, 31(6), 969-978. Doi:10.1007/s00787-020-01715-0.
Vestin, M., Wallin, L., Naesström, M., Blomqvist, I., Svedin, C. G., Beaumont, E., ... & Dennhag, I. (2025). Internet-based group compassion-focused therapy for Swedish young people with stress, anxiety and depression: a pilot waitlist randomized controlled trial. Frontiers in Psychology, 16, 1547046. Doi:10.3389/fpsyg.2025.1547046.
World Health Organization (2023). Adolescent and young adult health. Available at: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/adolescents-health-risks-and-solutions
Zaghian, S., Kaveh, M., Rabiei, M., & Haji Hosni, M. (2022). The effectiveness of compassion-focused therapy on mother-adolescent relationships and mothers' emotional control. Knowledge and research in applied psychology,1, 1-10. Doi:10.30486/jsrp.2023.1993468.3778.
Zamani foroushani, S., sharifi, T., ghazanfari, A., abedi, M., & naghavi, A. (2019). Develop of compassion-based education package on mother-child interaction and its effectiveness on mother-child relationship and parental stress improvement. Journal of Nursing Education. 8 (1), 1-12. [Persian] http://jne.ir/article-1-989-fa.html
Zare, F. & Namdarpour, F. (2020). Effectiveness of Choice Theory Training on Adolescent Girls' Emotional Intelligence. RBS, 18 (1), 40-47. [Persian] Doi:10.52547/rbs.18.1.4

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار