نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسندگان
1
کارشناسی ارشد، گروه روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکده روانشناسی،واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2
کارشناسی ارشد، گروه روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکده روانشناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3
کارشناسی ارشد، گروه روانشناسی بالینی، دانشکده روانشناسی،واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان ایران
4
دانشجوی دکتری، گروه روانشناسی تربیتی، دانشکدۀ روانشناسی، واحد علوم تحقیقات، تهران، ایران
5
کارشناسی، گروه مشاوره، دانشکدۀ امور تربیتی و مشاوره، واحد تهران مرکزی،دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
10.22098/rcap.2025.17821.1115
چکیده
هدف: هدف از این پژوهش مقایسه اثربخشی آموزش فرزندپروری و مداخلۀوالد-کودک بر انعطافپذیری روانشناختی و تمایزیافتگی مادران کودکان دارای اختلالیادگیری بود.
روشها: روش این پژوهش نیمه آزمایشی بود که با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل اجرا شد. جامعۀ اماری شامل تمامی کودکان 6تا11 سالۀ دارای کودکان مبتلا اختلالات یادگیری خاص بهمراه مادرانشان که به مراکز مشاورۀ آموزش و پرورش شهر تهران مراجعه کردهاند؛ بود. با درنظر گرفتن ملاک های ورود، با استفاده از روش نمونهگیری دردسترس تعداد 60 مادر به انتخاب و با روش تصادفیساده در دو گروهآزمایش و یک گروهکنترل قرارگرفتند. جلسات آموزش فرزندپروری در قالب 8 جلسه، و مداخله والد-کودک 10جلسه، هرهفته 2جلسه و هر جلسه 90 دقیقه اجرا شد. ابزار سنجش پرسشنامۀ انعطاف پذیری شناختی دنیس و وندر وال(2010) و پرسشنامه تمایز یافتگی خود جکسوندر(2003) بود. داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS26تحلیل شدند.
یافتهها: تفاوت میانگینها نشان داد که گروهمداخله والد-کودک بر انعطافپذیری روانشناختی با تفاوت میانگین74/8 نسبت به گروه مداخلۀ فرزندپروری تأثیر بیشتری دارد و گروه مداخلۀ مبتنی بر مدل لین کلارک بر تمایز یافتگی خود مادران دارای کودکان مبتلا اختلالات یادگیری خاص با تفاوت میانگین 55/50 نسبت به گروه مداخله مبتنی بر رابطۀ والد-کودک تأثیر بیشتری دارد.
نتیجهگیری: احساس مادر نسبت به خود بر چگونگی تعامل و ارتباط موثر وی با کودک دارای اختلالات یادگیری خاص تأثیر بسزایی دارد. بنابراین میتوان از بازی درمانی والد-کودک و مهارت های فرزندپروری جهت ارتقاء خانواده درمانی، انعطاف پذیری روانشناختی و تمایز یافتگی خود در مادران استفادهکرد.
عنوان مقاله [English]
"Comparison of the Effectiveness of Parenting Training and Parent-Child Intervention on Psychological Flexibility and Differentiation of Mothers of Children with Learning Disabilities"
نویسندگان [English]
-
masoumeh allameh
1
-
nasrin salimi
2
-
Zeynab rudaki
3
-
MARZIYEH soheili
4
-
forugh salimi
5
1
2. Department of Psychology and Education of Exceptional Children, Faculty of Psychology, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2
1. M.A. Department of Psychology and Education of Exceptional Children, Faculty of Psychology, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
3
3. M.A. Department of Clinical Psychology, Faculty of Psychology, Semnan Branch, Islamic Azad University, Semnan, Iran
4
4. Phd student, Department of Educational Psychology, Faculty of Psychology, Research Sciences Branch, Tehran, Iran
5
5. B.A., Department of Counseling, Faculty of Educational Affairs and Counseling, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده [English]
Objective:The present study aimed to compare the effectiveness of parenting training and parent-child interventions on psychological flexibility and self-differentiation in mothers of children with learning disabilities.
Methods: This semi-experimental study employed a pretest-posttest design with a control group. The statistical population included all children aged 6–11 with specific learning disabilities and their mothers who referred to educational counseling centers in Tehran. Based on inclusion criteria, 60 mothers were selected using convenience sampling and randomly assigned to two experimental groups and one control group. Parenting training was conducted over 8 sessions, while the parent-child intervention consisted of 10 sessions, with two 90-minute sessions per week. Psychological flexibility was measured using the Dennis & Vander Wal Cognitive Flexibility Questionnaire (2010), and self-differentiation was assessed with the Jackson Self-Differentiation Questionnaire (2003). Data were analyzed using SPSS 26.
Results: The mean difference analysis indicated that the parent-child intervention group had a greater effect on psychological flexibility, with a mean difference of 8.74 compared to the parenting training group. Conversely, the parenting training based on the Lynn Clark model had a stronger impact on mothers’ self-differentiation, with a mean difference of 50.55 compared to the parent-child intervention group.
Conclusion: Mothers’ self-perception significantly influences their interactions and effective communication with children with learning disabilities. Therefore, parent-child play therapy and parenting skills training can be utilized to enhance family therapy outcomes, psychological flexibility, and self-differentiation in mothers.
)