اثربخشی ذهنی‌سازی در تقویت خلاقیت و افزایش مسئولیت‌پذیری درنوجوانان دختر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم تربیتی و روان شناسی . دانشگاه پیام نور. تهران . ایران.

2 دانشجوی کارشناسی ار مشاوره خانواده ،گروه علوم تربیتی ،دانشگاه پیام نور ،تهران.ایران

چکیده

هدف: این پژوهش با هدف بررسی اثربخشی آموزش ذهنی‌سازی در تقویت خلاقیت و افزایش مسئولیت‌پذیری نوجوانان دختر انجام شد.
روش‌ها: روش پژوهش نیمه‌آزمایشی و از نوع پیش‌آزمون–پس‌آزمون با گروه کنترل بود. جامعۀ آماری شامل دانش‌آموزان دختر دورۀ متوسطۀ دوم شهر اصفهان بود که ۳۰ نفر به‌صورت هدفمند و با رعایت ملاک‌های ورود به مطالعه انتخاب و به‌طور تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل قرار گرفتند. گروه آزمایش طی هشت جلسه ۹۰ دقیقه‌ای آموزش ذهنی‌سازی دریافت کرد. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه خلاقیت تورنس و پرسشنامه مسئولیت‌پذیری کالیفرنیا بود. تجزیه و تحلیل اطلاعات به دست آمده با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه 24 در دو بخش توصیفی و استنباطی و با تحلیل کوواریانس چندمتغیری انجام شد.
یافته‌ها: بر طبق یافته­های به ­دست آمده، در متغیر خلاقیت، تفاوت بین دو گروه معنادار بود و آموزش ذهنی­سازی حدود ۴۶٪ از تغییرات آن را توضیح داد. همچنین در متغیر مسئولیت­پذیری نیز تفاوت معنادار بود و آموزش ذهنی­سازی حدود ۴۴٪ از تغییرات آن را تبیین نمود. (0/001> p).
نتیجه‌گیری: بنابراین، برنامۀ ذهنی‌سازی می‌تواند به­عنوان روش مؤثر برای افزایش خلاقیت و مسئولیت‌پذیری نوجوانان دختر به­کار گرفته شود.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The Effectiveness of Mentalization Training in Enhancing Creativity and Responsibility among Adolescent Girls

نویسندگان [English]

  • Maryam Ansari 1
  • elham yavari 2
1 Assistant Professor, Department of Educational Sciences and Psychology, Payam Noor University, Tehran, Iran
2 an undergraduate student from Family Counseling, Department of Educational Sciences, Payam Noor University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Objective: The present study aimed to examine the impact of mentalization-based training on creativity and responsibility among adolescent girls.
Methods: This study employed a quasi-experimental design with a pretest-posttest control group. The statistical population consisted of female high school students in Isfahan. Thirty participants were purposively selected based on inclusion criteria and randomly assigned to experimental and control groups. The experimental group participated in eight 90-minute mentalization training sessions. Research instruments included the Torrance Test of Creative Thinking and the California Responsibility Questionnaire. Data were analyzed using multivariate analysis of covariance (MANCOVA).
Results: The results indicated a significant difference between the two groups in the creativity variable, with mentalization training explaining approximately 46% of the variance. Similarly, a significant improvement was observed in the responsibility variable, with the intervention accounting for 44% of the changes (p < 0.001).
Conclusion: The findings suggest that mentalization-based training is an effective intervention for promoting creativity and responsibility in adolescent girls.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Creativity
  • Mentalization
  • Responsibility

مراجع

آقاجانی، سیف اله؛ سلمانی، علی و شارعی، آیسان . (1403). اثربخشی آموزش مبتنی بر تاب‌آوری بر نگرش مسئولیت‌پذیری و خودنظم‌جویی تحصیلی دانش‌آموزان فرزند طلاق. روان‌شناسی مدرسه و آموزشگاه، 13(2)، 16-1. Doi:10.22098/jsp.2024.15256.5878
جعفری، عیسی؛ باقرزاده، فاطمه؛ سلمانی، علی و پورمحسنی، فرشته. (1403). نقش بهزیستی معنوی و راهبردهای مقابله‌ای با اضطراب بیماری کرونا در افراد نظامی. روانشناسی نظامی، 15(1): 93-114. Dor:20.1001.1.25885162.1403.15.1.5.7
سلمانی، علی؛ بشرپور، سجاد و صالحی‌نژاد، محمد علی. (1403). اثربخشی تحریک الکتریکی مستقیم فراجمجمه‌ای بر ولع مصرف و سبک‌های تصمیم‌گیری در افراد مصرف‌کننده مواد. فصلنامه علمی اعتیادپژوهی. ۱۸ (۷۱): ۳۱-۵۴. Doi:10.61186/etiadpajohi.18.71.31
شیخ‌الاسلامی، علی؛ سیداسماعیلی قمی، نسترن؛ سلمانی، علی و شارعی، آیسان. (1404). اثربخشی توانمندسازی روانشناختی بر خودپنداره‌ی تحصیلی دانش‌آموزان با عملکرد تحصیلی پایین. پژوهش در نظام‌های آموزشی، 19(68)، 21-35. Doi:10.22034/jiera.2025.531981.3339
غفاری چراتی، م., محمدی‌پور، م., و عزیزی، ع. (1402). اثربخشی درمان مبتنی ذهنی‌سازی بر دشواری تنظیم هیجانی و پرخاشگری نوجوانان دختر افسرده. فصلنامۀ پژوهش‌های نوین روان‌شناختی، 18(71)، 169–178. Doi:10.22034/jmpr.2023.54765.5349
میرزایوسف‌خانی، ن., و رستمی احمدکندی، س. (1403). اثربخشی درمان مبتنی بر ذهنی‌سازی بر اختلالات درونی‌سازی و برونی‌سازی شده و نوع‌دوستی دانش‌آموزان با رفتارهای قلدری. فصلنامۀ پژوهش‌های نوین روان‌شناختی، 19(72)، 201–212. Doi:10.22034/jmpr.2024.63425.6402
Aghajani, S., Salmani, A. & Sharei, A. (2024). The effectiveness of education based on resilience on the attitude of responsibility and academic self-regulation of students who are children of divorce. Journal of School Psychology, 13(2), 1-16. [In Persian] Doi:10.22098/jsp.2024.15256.5878
Anthony-Taylor, A., & Colombo, M. (2024). Mental imagery and responsibility: Exploring the connection. Journal of Adolescent Development, 45(2), 123–135. Doi:10.1016/j.jad.2024.01.004
Anthony-Taylor, E., & Colombo, B. (2024). Enhancing creativity by training metacognitive skills in mental imagery. Thinking Skills and Creativity, 54, 100146. Doi:10.1016/j.tsc.2024.100146
Are, F., & Shaffer, A. (2016). Family emotion expressiveness mediates the relations between maternal emotion regulation and child emotion regulation. Child Psychiatry & Human Development, 47(5), 708–715. Doi:10.1007/s10578-015-0605-4
Bateman, A., & Fonagy, P. (2004). Psychotherapy for borderline personality disorder: Mentalization-based treatment. Oxford University Press.
Bengi, M., & Vella-Burrows, T. (2021). A photo-elicitation study exploring mental images of the self in young people with lived experience of depression or low mood. Psychiatry Research, 297, 113–119. Doi:10.1016/j.psychres.2021.113119
Bharathi, G., Venugopal, A., & Vellingiri, B. (2019). Music therapy as a therapeutic tool in improving the social skills of autistic children. The Egyptian Journal of Neurology, Psychiatry and Neurosurgery, 55(44). Doi:10.1186/s41983-019-0091-6
Borelli, J. L., Lai, J., Smiley, P. A., Rasmussen, H. F., Gómez, D., & West, J. L. (2021). Higher maternal reflective functioning is associated with toddlers’ adaptive emotion regulation. Infant Mental Health Journal, 42(4), 473–487. Doi:10.1002/imhj.21904
Camoirano, A. (2017). Mentalizing makes parenting work: A review about parental reflective functioning and clinical interventions to improve it. Frontiers in Psychology, 8, 14. Doi:10.3389/fpsyg.2017.00014
Caputi, M., Lecce, S., Pagnin, A., & Banerjee, R. (2012). Longitudinal effects of theory of mind on later peer relations: The role of prosocial behavior. Developmental Psychology, 48(1), 257–269. Doi:10.1037/a0025402
Chalhoub-Douc, M., & Fonagy, P. (2024). Mentalization-based interventions in schools for enhancing socio-emotional competence: A systematic review. European Child & Adolescent Psychiatry. Doi:10.1007/s00787-024-02578-5
Curran, T., Meter, D., Janovec, A., Brown, E., & Caban, S. (2021). Maternal adult attachment styles and mother–child transmissions of social skills and self-esteem. Journal of Family Studies, 27(4), 491–505. Doi:10.1080/13229400.2019.1637365
Davis, R., et al. (2021). The impact of mental imagery on self-regulation and creativity. Journal of Educational Psychology, 113(4), 678–690. Doi:10.1037/edu0000512
Drogar, E., Fathi-Ashtiani, A., & Ashrafi, E. (2020). Validation and reliability of the Persian version of the Mentalization Questionnaire. Journal of Clinical Psychology, 12(1), 1–12. Doi:10.22075/jcp.2020.18897.1745
Ghafari Cherati, M., Mohammadi-Pour, M., & Azizi, A. (2023). Effectiveness of mentalization-based therapy on emotional regulation difficulties and aggression in depressed adolescent girls. Journal of Modern Psychological Research, 18(71), 169–178. Doi:10.22034/jmpr.2023.54765.5349
González, A., & Molero M. M. (2022). Creativity, social skills and prosocial behaviour in adolescence. Revista de Psicología, 39(3), 907–926. Doi:10.55414/ap.v39i3.907
Hauschild, S., et al. (2023). Enhancing mentalization by specific interventions within mentalization-based treatment for adolescents with conduct disorder. Frontiers in Psychology, 14, 1223040. Doi:10.3389/fpsyg.2023.1223040
Jafari, E., Bagherzadeh, F., Salmani, A., & Pourmohseni, F. (2024). The role of spiritual well-being and coping strategies with the anxiety of corona disease in military personnel. Military Psychology, 15(1), 93-114. [In Persian] Dor:20.1001.1.25885162.1403.15.1.5.7
Jarahi, S., Madahi, M. & Godarzi, M. (2021). The Comparison of the Effects of Choice Theory Therapy and Behavioral Activation Therapy with and without Guided Mental Imagery on Resilience in Substance-Dependent Adolescents. etiadpajohi; 15 (61) :241-260.  http://etiadpajohi.ir/article-1-2487-fa.html
Lawrence, H. (2023). Mental imagery a helpful way to distract teens from negative thought patterns. ScienceDaily. https://www.sciencedaily.com/releases/2023/04/230427173537.htm
LeBoutillier, N., & Marks, D. F. (2003). Mental imagery and creativity: A meta-analytic review study. British Journal of Psychology, 94(1), 29–44. Doi:10.1348/000712603762842084
McKie, A., & Smith, J. (2023). Creativity and resilience: A mini-review on post-pandemic resources for adolescents and young adults. Frontiers in Public Health, 11, 1117539. Doi:10.3389/fpubh.2023.1117539
Mirza Yousefkhani, N., & Rostami Ahmad Kandi, S. (2024). Effectiveness of mentalization-based therapy on internalizing and externalizing problems and prosocial behavior of students with bullying behaviors. Journal of Modern Psychological Research, 19(72), 201–212. Doi:10.22034/jmpr.2024.63425.6402
Mohammadi, M., & Khalafi, M. (2024). The role of vividness of visual mental imagery on different dimensions of creativity. Thinking Skills and Creativity, 54, 100146. Doi:10.1016/j.tsc.2024.100146
Perez-Fabello, M., & Apostolou, M. (2024). Mental imagery in education: What impact on the relationships with visuospatial processing and school performance in junior high school students? Procedia - Social and Behavioral Sciences, 187, 205–210. Doi:10.1016/j.sbspro.2015.03.041
Perez-Fabello, M. J., & Apostolou, T. (2024). Influence of mental image and creativity in the artistic process through strategies of unpredictability. Research in Psychology and Education, 11, e10672. Doi:10.17979/reipe.2024.11.0.10672
Salmani, A., Basharpoor, S. & Salehinejad, M. A. (2024). The effectiveness of transcranial direct electrical stimulation (tDCS) on craving and decision-making styles in substance users. Research on Addiction, 18(71), 31-54. [In Persian] Doi:10.61186/etiadpajohi.18.71.31
Schwarz, S., & Stangier, U. (2023). Reimagining rumination? The unique role of mental imagery in adolescents' affective and physiological response to rumination and distraction. Behaviour Research and Therapy, 164, 103535. Doi:10.1016/j.brat.2023.103535
Sheykholeslami, A., Seyedesmaili Ghomi, N., Salmani, A. & Sharei, A . (2025). The effectiveness of psychological empowerment on academic self-concept of students with low academic performance. Journal of Research in Educational Systems, 19(68), 21-35. [In Persian] Doi:10.22034/jiera.2025.531981.3339
Sica, L. S., Di Palma, T., & Fusco, L. (2022). Creativity and vocational identity in late adolescence: A study using the person-centred approach. Cognition, Brain, Behaviour: An Interdisciplinary Journal, 26(3), 221–252. Doi:10.1007/s10775-022-09521-7
Sosic-Vasic, Z., & Schaitz, S. (2024). You're not alone: Imagery rescripting for adolescents who self-harm. Frontiers in Psychology, 15, 1395603. Doi:10.3389/fpsyg.2024.1395603
Tagvai-Yazdi, M. (2022). The effect of using the national network of Iranian schools (Rashd) on the creativity and motivation of students’ academic progress. *Curriculum and Educational Planning Studies, 11*(1), 89–110. https://jcdepr.chalous.iau.ir/article_690780.html
Vivekananda, U., & Mehta, M. A. (2022). Bilingualism and creativity: Benefits from cognitive inhibition and cognitive flexibility. Frontiers in Psychology, 13, 1016777. Doi:10.3389/fpsyg.2022.1016777

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار